โรงยิมอบอ้าวช่วงหน้าร้อน ซ้อมวอลเลย์บอลอย่างไรไม่ให้ร่างกายร้อนเกิน
30 ตุลาคม 2569

บ่ายสามโมงในโรงยิมหลังคาสังกะสี แสงแดดลอดช่องลมด้านบนลงมาเป็นเส้นเฉียงบนพื้นไม้ เสียงพัดลมตัวใหญ่ที่มุมห้องหมุนครางอยู่ตลอดแต่แทบไม่ช่วยอะไร อากาศข้างในนิ่งและหนักกว่าข้างนอก พอเริ่มวิ่งวอร์มได้ไม่กี่รอบ เสื้อก็เปียกติดหลังแล้ว
โรงยิมแบบนี้มีอยู่ทั่วไปตามโรงเรียนและชุมชน ซ้อมได้ แต่ต้องซ้อมให้ฉลาด เพราะความร้อนสะสมในร่างกายเกิดขึ้นเร็วกว่าที่รู้ตัว โดยเฉพาะกีฬาที่กระโดดซ้ำๆ อย่างวอลเลย์บอล เราลองแบ่งการดูแลตัวเองออกเป็นสามช่วง
ก่อนซ้อม เตรียมทั้งร่างกายและห้อง
การเตรียมตัวเริ่มก่อนเดินเข้าโรงยิมหลายชั่วโมง ไม่ใช่ห้านาทีก่อนวอร์ม
- ดื่มน้ำมาตั้งแต่ระหว่างวัน ไม่ใช่มาดื่มทีเดียวเยอะๆ ตอนถึงสนาม ร่างกายที่ขาดน้ำมาตั้งแต่บ่ายจะร้อนเร็วกว่าปกติมาก
- กินมื้อเบาๆ ก่อนซ้อมพอสมควร ไม่ปล่อยท้องว่างจนหน้ามืด และไม่กินหนักจนจุก
- ใส่เสื้อผ้าที่ระบายอากาศดี เนื้อผ้าบาง แห้งเร็ว สีอ่อน และพกเสื้อสำรองไว้เปลี่ยนกลางทาง
- เปิดห้องให้ลมผ่าน เปิดประตูหน้าต่างทุกบานที่เปิดได้ วางพัดลมให้ลมพัดผ่านจุดที่ผู้เล่นพักจริงๆ ไม่ใช่เป่ากำแพง
- ตกลงกันก่อนว่าจุดพักอยู่ตรงไหน ควรเป็นมุมที่ร่มที่สุดและลมผ่าน วางกระติกน้ำรวมไว้ตรงนั้น
ใครที่ซ้อมตอนเช้าตรู่ก่อนแดดแรงจะเจอปัญหาอีกแบบ คือร่างกายยังไม่ตื่น รายละเอียดอ่านได้ในการวอร์มอัปตอนเช้าก่อนเข้าห้องเรียน
ระหว่างซ้อม ปรับความหนักตามอากาศ ไม่ใช่ตามแผนเดิม
แผนซ้อมที่ใช้ได้ในวันอากาศเย็น อาจหนักเกินไปในวันที่โรงยิมอบอ้าว โค้ชและหัวหน้าทีมควรกล้าปรับหน้างาน
- ลดความยาวของแต่ละช่วงฝึก แล้วเพิ่มจำนวนครั้งที่พัก เช่น แทนที่จะฝึกตบต่อเนื่องนานๆ ให้แบ่งเป็นรอบสั้นแล้วสลับคนออกมาพัก
- จิบน้ำทุกครั้งที่มีโอกาส ระหว่างเปลี่ยนแบบฝึกหรือระหว่างเซต ไม่ต้องรอกระหาย
- ย้ายท่าที่หนักไปช่วงที่อากาศเย็นลง เช่น แบบฝึกกระโดดซ้ำๆ หรือเกมเต็มสนาม ทำตอนท้ายถ้าเย็นลงแล้ว ส่วนช่วงร้อนจัดเน้นแบบฝึกที่เบากว่าอย่างการรับลูกเบาหรือซ้อมเสิร์ฟ
- พักในจุดที่ลมผ่าน ไม่นั่งรวมกันแน่นในมุมอับ
- ถอดเสื้อที่ชุ่มเหงื่อออกเปลี่ยน เสื้อที่เปียกจนหนักทำให้ระบายความร้อนได้ไม่ดี
เหงื่อที่ไหลลงมือยังทำให้ลูกลื่นและพลาดง่าย มีวิธีจัดการที่ใช้ได้จริงในเรื่องผ้าเช็ดกับสายรัดข้อมือสำหรับมือที่ชุ่มเหงื่อ
สัญญาณที่ต้องหยุดทันที
ถ้าใครในทีมมีอาการต่อไปนี้ ให้หยุดซ้อม พาไปพักในที่ร่มและลมผ่าน ให้จิบน้ำ คลายเสื้อผ้า และเช็ดตัวด้วยผ้าชุบน้ำ
- เวียนหัว หน้ามืด หรือยืนแล้วโคลงเคลง
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ปวดหัวมากขึ้นเรื่อยๆ
- ตะคริวที่น่องหรือต้นขาซ้ำๆ
- ตัวร้อนผิดปกติ หน้าแดงจัด หรือกลับไม่มีเหงื่อทั้งที่อากาศร้อน
- สับสน พูดไม่รู้เรื่อง หรือซึมผิดปกติ
ถ้าอาการไม่ดีขึ้นหลังพัก หรือมีอาการสับสน หมดสติ ชัก ให้เรียกความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉินทันที อย่ารอดูอาการเอง
หลังซ้อม ช่วยให้ร่างกายเย็นลงก่อนกลับบ้าน
พอเป่านกหวีดจบ อย่าเพิ่งรีบขึ้นรถทันที
- คูลดาวน์เบาๆ เดินช้าๆ และยืดกล้ามเนื้อในจุดที่ลมผ่าน
- ดื่มน้ำต่อ และถ้าเหงื่อออกมาก อาจเสริมเครื่องดื่มเกลือแร่ตามความเหมาะสม
- เปลี่ยนเป็นเสื้อแห้ง ก่อนเดินทาง
- สังเกตตัวเองต่ออีกช่วงหนึ่ง อาการร้อนเกินบางครั้งชัดขึ้นหลังหยุดเล่น
- กินมื้อที่ช่วยฟื้นตัว หลักทั่วไปเรื่องอาหารกับการพักฟื้นดูได้จากภาพรวมโภชนาการของนักวอลเลย์บอล
ถ้าช่วงปิดเทอมหน้าร้อนอยากหนีความร้อนไปเที่ยวที่อากาศเบากว่า ลองดูมุมเที่ยวพะเยาที่ยังไปได้สบายในเดือนร้อนไว้เป็นทางเลือก แต่ระหว่างที่ยังต้องซ้อมอยู่ในเมือง การจัดตารางซ้อมให้เลี่ยงช่วงร้อนที่สุดของวันคือสิ่งที่ทำได้ทันที
คนที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ ความดัน หรือเคยเป็นลมแดดมาก่อน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนซ้อมหนักในที่ร้อน และถ้าหลังซ้อมยังมีอาการเวียนหัว ปวดหัว ตะคริวรุนแรง หรือปัสสาวะสีเข้มผิดปกติต่อเนื่อง ควรไปพบแพทย์ ส่วนอาการปวดกล้ามเนื้อหรือข้อที่ไม่หายเป็นสัปดาห์ ให้ไปพบนักกายภาพบำบัด