Volleyball VNL

หยอด เสียบ ควิก ลูกเปิด ภาษาที่ได้ยินในสนามวอลเลย์บอลบ้านเรา

หยอด เสียบ ควิก ลูกเปิด ภาษาที่ได้ยินในสนามวอลเลย์บอลบ้านเรา
ที่มา: Wikimedia Commons

“ยกหัวเสาเลย เดี๋ยวพี่ตบเอง” หรือ “ระวังหยอดนะ หยอดๆ” ประโยคตัวอย่างแบบนี้ดังข้ามสนามอยู่ตลอดเวลาที่ก๊วนวอลเลย์บอลเล่นกัน คนที่เพิ่งมาร่วมเล่นหรือเพิ่งเริ่มดูอาจงงว่าเขาพูดถึงอะไร เพราะภาษาในสนามบ้านเรามีทั้งคำไทยที่ตั้งกันเอง คำทับศัพท์ และคำที่ยืมจากกีฬาอื่นมาปนกัน

คำที่ผู้บรรยายใช้บ่อยอย่างคิล แอส หรือดิก มีอธิบายไว้แล้วในบทชวนดูเกมสำหรับแฟนหน้าใหม่ ตรงนี้จะเน้นคำที่ได้ยินในสนามจริงของก๊วนบ้านเรามากกว่า

คำที่ใช้กับการยกบอล

การยกบอลหรือการเซตคือจังหวะส่งลูกให้คนตบ คำเรียกจึงมักบอกทั้งความสูงและตำแหน่งที่ต้องการ

ยกบอล และลูกเปิด

“ยกบอล” คือการส่งลูกด้วยปลายนิ้วให้เพื่อนตบ ส่วน “ลูกเปิด” มักหมายถึงการยกลูกไปทางริมสนามให้ตัวตบหัวเสาได้ตีเต็มแรง เป็นลูกพื้นฐานที่ใช้บ่อยที่สุดในสนามสมัครเล่น

เปิดหัวเสา และลูกโด่ง

“เปิดหัวเสา” คือยกลูกไปที่ปลายตาข่ายใกล้เสาอากาศ ให้ตัวตบมีเวลาวิ่งเข้าหา “ลูกโด่ง” คือลูกที่ยกสูงจากแนวตาข่ายมาก ปลอดภัย ตีง่าย แต่ฝ่ายรับก็มีเวลาตั้งบล็อกนานขึ้น มักใช้ตอนการรับลูกแรกไม่ดี

ลูกเร็ว และควิก

“ลูกเร็ว” หรือ “ควิก” คือลูกที่ยกต่ำและสั้นมาก ตัวตบกลางต้องกระโดดก่อนที่ลูกจะถึง แล้วตีลูกทันทีที่ลอยขึ้นเหนือตาข่าย เป็นลูกที่ต้องซ้อมจังหวะกับคนยกจนชินจึงจะออกมาดี ในก๊วนชาวบ้านจึงเห็นน้อยกว่าลูกเปิด

คำที่ใช้กับการทำแต้ม

ตบ และตบหลัง

“ตบ” คือการกระโดดตีลูกลงฝั่งตรงข้ามเต็มแรง ส่วน “ตบหลัง” คือการที่ผู้เล่นแดนหลังกระโดดจากหลังเส้นสามเมตรแล้วตี ต้องระวังเรื่องเท้าเหยียบเส้นตามกติกา ใครอยากรู้กลไกท่าตบให้ลึกขึ้น อ่านเทคนิคตบและเสิร์ฟที่นักกีฬาอาชีพใช้ต่อได้

หยอด

“หยอด” คือการแตะลูกเบาๆ ข้ามบล็อกลงไปตกในจุดว่างใกล้ตาข่าย แทนที่จะตบแรง ได้ผลมากเวลาฝ่ายรับถอยไปยืนลึก เสียงเตือน “ระวังหยอด” จึงดังทุกครั้งที่ตัวตบฝั่งตรงข้ามชะลอแขน

เสียบ

คำนี้แต่ละกลุ่มใช้ไม่ค่อยเหมือนกัน บางก๊วนใช้เรียกลูกที่ตบแทรกช่องว่างระหว่างมือบล็อกสองคน บางก๊วนใช้เรียกลูกเร็วที่พุ่งเข้าช่องตรงกลาง ถ้าได้ยินแล้วไม่แน่ใจ ถามคนในก๊วนตรงๆ ดีที่สุด

คำที่ใช้ในฝั่งรับ

ตั้งบล็อก และปิด

“ตั้งบล็อก” คือการยืนเตรียมกระโดดยกแขนกันลูกตบหน้าตาข่าย ส่วนคำว่า “ปิด” มักได้ยินตอนบล็อกได้แต้มเต็มๆ จนลูกตกฝั่งคนตบ

เก็บ และรับ

“รับ” ใช้กับการรับลูกแรกโดยทั่วไป ส่วน “เก็บ” มักใช้กับลูกยากที่ต้องพุ่งหรือก้มต่ำไปเก็บให้ขึ้นมาได้

คำเดียวกัน ความหมายไม่เท่ากันในทุกสนาม

ภาษาในสนามเกิดจากคนเล่นตั้งกันเอง จึงไม่มีพจนานุกรมกลาง คำหนึ่งในสนามวัดอาจมีความหมายต่างจากคำเดียวกันในทีมมหาวิทยาลัย ทางที่ดีคือฟังให้มากก่อนพูด และถามเมื่อไม่แน่ใจ เรื่องนี้ไม่ได้เกิดแค่กับวอลเลย์บอล คำเฉพาะที่คนเล่นรถบังคับพูดกันในสนามก็ต้องแปลให้มือใหม่ฟังเหมือนกัน

คนที่เรียนรู้เกมผ่านเกมคอมพิวเตอร์มาก่อนอาจคุ้นกับศัพท์ภาษาอังกฤษมากกว่าภาษาไทย ลองดูมุมนี้ได้ในเกมวอลเลย์บอลบนจอกับการอ่านเกมในสนามจริง

ศัพท์คำไหนที่คุณได้ยินซ้ำจนติดหูจากเกมที่เคยนั่งดูหรือเคยลงเล่น และคำนั้นในก๊วนของคุณแปลว่าอะไร